Hormon antymüllerowski i ocena rezerwy jajnikowej
Warto pamiętać, że kobiety rodzą się już z określonym zapasem komórek jajowych, natomiast z wiekiem ich liczba zmniejsza się. Zatem co to jest AMH i o czym informuje? Hormon antymüllerowski jest uznanym markerem potencjału rozrodczego kobiety. Za jego pomocą sprawdzana jest rezerwa jajnikowa, rozumiana jako możliwość jajnika do zapewnienia komórek jajowych. Hormon AMH produkowany jest przez komórki ziarniste w pęcherzykach antralnych jajnika. Wspólnie z hormonem FSH bierze udział w regulacji dojrzewania pęcherzyków jajnikowych.
Normy AMH
Normy AMH są zależne od wieku, z upływem lat poziom tego hormonu obniża się, zmniejszają się także szanse kobiet na zajście w ciążę.
Normy AMH:
| 20-24 lat | 1,52 - 9,95 ng/ml |
|---|
| 25-29 lat | 1,20 - 9,05 ng/ml |
|---|
| 30-34 lat | 0,71 - 7,59 ng/ml |
|---|
| 35-39 lat | 0,41 - 6,96 ng/ml |
|---|
| 40-44 lat | 0,06 - 4,44 ng/ml |
|---|
| 45-50 lat | 0,01 - 1,79 ng/ml |
|---|
| Kobiety z PCOS | 2,41 – 17,1 ng/ml |
|---|
Przy interpretacji wyników za każdym razem należy zwracać uwagę w jakich jednostkach jest oznaczony hormon antymüllerowski (ng/ml czy pmol/l), jak również na zakres wartości referencyjnych podawanych przez dane laboratorium diagnostyczne.
Rezerwa jajnikowa kobiet
Rezerwa jajnikowa odnosi się do liczby komórek jajowych, jakimi dysponują jajniki kobiety na danym etapie życia. W przeciwieństwie do mężczyzn, kobiety rodzą się z określoną pulą komórek jajowych, która nie odnawia się, a wraz z upływem lat stopniowo się zmniejsza. Proces ten jest naturalny i fizjologiczny, choć jego tempo może być indywidualnie zróżnicowane.
Jednym z markerów wykorzystywanych do oceny rezerwy jajnikowej jest właśnie hormon antymüllerowski (AMH). Należy jednak podkreślić, że stężenie AMH nie jest bezpośrednim wskaźnikiem płodności kobiety. Na zdolność do zajścia w ciążę wpływa szereg innych czynników, w tym m.in.:
- jakość komórek jajowych,
- regularność owulacji,
- drożność jajowodów,
- stan endometrium,
- wiek kobiety,
- choroby endokrynologiczne, takie jak zaburzenia funkcji tarczycy, hiperprolaktynemia czy zespół policystycznych jajników (PCOS)
- choroby narządu rodnego, jak również choroby ogólnoustrojowe.
Dlatego wynik badania AMH powinien być zawsze interpretowany w szerszym kontekście klinicznym i stanowić element diagnostyki, a nie samodzielne kryterium oceny płodności.
Powyższy wykres ilustruje, jak zakresy referencyjne stężenia AMH różnią się w poszczególnych grupach wiekowych, pokazując naturalną zależność pomiędzy wiekiem kobiety a zmniejszaniem się rezerwy jajnikowej. Dane mają charakter orientacyjny i nie stanowią indywidualnej oceny płodności. Interpretacja wyniku AMH zawsze powinna uwzględniać wiek pacjentki oraz inne czynniki kliniczne.
Jak podkreśla dr n. med. Izabela Nowak z Kliniki Bocian w Szczecinie: – AMH pozwala oszacować rezerwę jajnikową, ale nie odpowiada wprost na pytanie o płodność. Na możliwość zajścia w ciążę wpływa wiele czynników, w tym zaburzenia hormonalne i ogólny stan zdrowia pacjentki. Dlatego wynik badania zawsze analizujemy w szerszym kontekście klinicznym.
Co może oznaczać za niskie AMH?
Wynik AMH poniżej 1,0 ng/ml wskazuje na obniżoną rezerwę jajnikową, czyli mniejszą liczbę pęcherzyków jajnikowych, co jednak nie wyklucza możliwości uzyskania ciąży. Nieoznaczalna lub bardzo niska wartość AMH jest charakterystyczna dla okresu menopauzy.
U młodych kobiet zbyt niskie stężenie AMH w organizmie może być oznaką przedwczesnej niewydolności jajników (ang. Premature Ovarian Insufficiency/POI).
W takim przypadku warto niezwłocznie skonsultować się z lekarzem, specjalistą do spraw leczenia niepłodności.
Co może oznaczać za wysokie AMH?
Z kolei podwyższona wartość AMH we krwi – powyżej 3.5 ng/ml - jest obserwowane między innymi u kobiet z zespołem policystycznych jajników (PCOS). Związane jest to z dużą ilością pęcherzyków jajnikowych. Zbyt wysokie AMH nie stanowi rozpoznania PCOS, jednak może skłaniać do pogłębionej diagnostyki w kierunku tego zaburzenia endokrynologicznego.
Za wysokie AMH a PCOS
Podwyższone stężenie AMH bywa obserwowane u kobiet z zespołem policystycznych jajników (PCOS) i wiąże się z obecnością zbyt dużej liczby drobnych pęcherzyków jajnikowych. W takim przypadku wysoki poziom AMH nie oznacza lepszej płodności ani „nadmiaru dobrej rezerwy jajnikowej”. Wręcz przeciwnie – może świadczyć o zaburzeniach dojrzewania pęcherzyków jajnikowych, co charakteryzuje PCOS.
- „Należy podkreślić, że samo wysokie AMH nie jest podstawą do rozpoznania PCOS. Wynik tego badania może stanowić jedynie uzupełniający element diagnostyki, który w połączeniu z objawami klinicznymi, badaniami hormonalnymi i obrazem USG pomaga ocenić, czy konieczna jest dalsza diagnostyka w kierunku tego zespołu.” – Tłumaczy dr n. med. Izabela Nowak z Kliniki Bocian w Szczecinie.
Niskie AMH a in vitro
Oznaczenie hormonu AMH wykonuje się u pacjentek w ramach diagnostyki niepłodności oraz planowania leczenia wspomaganego rozrodu, w tym procedur zapłodnienia pozaustrojowego (IVF). Stężenie AMH może być pomocne dla lekarza w ocenie rezerwy jajnikowej oraz w doborze odpowiedniego protokołu stymulacji jajników.
W przypadku procedur wspomaganego rozrodu wynik badania AMH może być wykorzystywany do wyboru protokołu stymulacji do IVF, pozwala:
- przewidzieć za słabą, jak i nadmierną odpowiedź na stymulację,
- dostosować odpowiednie dawkowanie środków farmakologicznych.
Pacjentki z wyższym stężeniem AMH mają większą szansę na uzyskanie znaczącej liczby komórek jajowych niezbędnych do zapłodnienia w programie IVF w porównaniu do kobiet, których rezerwa jajnikowa jest obniżona.
Hormon antymüllerowski – jak się przygotować do badania?
Oznaczenie hormonu antymüllerowskiego polega na pobraniu próbki krwi żylnej. Przygotowanie do oznaczenia AMH jest proste i nie wymaga szczególnych zaleceń:
- badanie można wykonać niezależnie od dnia cyklu miesiączkowego,
- poziom AMH jest stały w trakcie cyklu,
- stosowanie antykoncepcji hormonalnej lub terapii hormonalnej może nieznacznie obniżać wynik,
- krew można oddać o dowolnej porze dnia,
- nie ma konieczności bycia na czczo,
Dzięki temu badanie AMH może być wykonane w dogodnym terminie, bez potrzeby specjalnego przygotowania ze strony pacjentki.
Gdzie wykonać badanie AMH?
Oznaczenie AMH wykonywane jest w każdej placówce Kliniki Bocian – w Białymstoku, Gdańsku, Katowicach, Kielcach, Lublinie, Łodzi, Poznaniu, Rzeszowie, Szczecinie i Warszawie.
- Wynik badania AMH jest już znany po około 1 godzinie.
- Odebrać można go na miejscu, jak również on-line, wystarczy zalogować się do Panelu Pacjenta.
W celu pobrania krwi do oznaczenia AMH należy wcześniej zadzwonić do wybranej placówki, aby umówić się na dogodny termin. Badanie przeprowadzane jest na miejscu, tym samym próbka krwi niezwłocznie trafia do laboratorium, dzięki temu oznaczenie hormonu jest nie tylko szybkie, ale i dokładne. Próbka bowiem nie jest narażona na czynniki zewnętrzne związane z transportem i długim przechowywaniem. Wynik AMH zawsze warto skonsultować z lekarzem ginekologiem.
Badanie AMH cena
Oznaczenie hormonu antymüllerowskiego kosztuje w Klinice Bocian 195 zł w każdej placówce. Nasz cennik zawiera wiele szczegółowych informacji na temat kosztu usług medycznych i badań wykonywanych w naszych klinikach leczenia niepłodności.
W razie pytań lub wątpliwości dotyczących przebiegu i ceny badania AMH, jak i innych wizyt oraz zabiegów, zachęcamy do kontaktu z wybraną placówką lub skorzystania z ogólnego numeru telefonu do Kliniki Bocian: 690 000 955.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Hormon AMH jest markerem rezerwy jajnikowej i odzwierciedla ilość pęcherzyków jajnikowych. Nie odpowiada bezpośrednio za płodność ani za zajście w ciążę, ale dostarcza informacji pomocnych w ocenie funkcji jajników w określonym momencie życia.
Badanie AMH można wykonać w dowolnym dniu cyklu miesiączkowego, ponieważ jego wartość jest względnie stała. Często zleca się je w trakcie diagnostyki niepłodności lub planowania leczenia, ale bywa również wykonywane profilaktycznie u kobiet rozważających macierzyństwo w przyszłości.
Badanie AMH nie określa bezpośrednio płodności kobiety. Informuje o rezerwie jajnikowej, czyli o tym, jaką pulą komórek jajowych dysponują jajniki w danym momencie życia. Na możliwość zajścia w ciążę wpływają także inne czynniki, dlatego wynik AMH należy zawsze rozpatrywać w szerszym kontekście.
Niski stężenie AMH wskazuje na obniżoną rezerwę jajnikową, ale nie oznacza automatycznie braku możliwości zajścia w ciążę. Wynik ten nie przesądza o jakości komórek jajowych ani o skuteczności leczenia. W praktyce klinicznej zdarzają się ciąże także przy niskich wartościach AMH.
Podwyższone AMH może być związane z obecnością dużej liczby drobnych pęcherzyków jajnikowych, co bywa obserwowane m.in. u kobiet z zespołem policystycznych jajników (PCOS). Wysoki wynik nie zawsze oznacza lepszą płodność i powinien być interpretowany łącznie z innymi badaniami.
Wartość AMH jest względnie stała w trakcie cyklu miesiączkowego. Dzięki temu badanie można wykonać w dowolnym dniu cyklu, bez konieczności planowania terminu w odniesieniu do fazy cyklu czy owulacji.
Nie ma takiej potrzeby. Badanie AMH nie wymaga bycia na czczo i może być wykonane o dowolnej porze dnia. Spożycie posiłków i napojów przed pobraniem krwi nie wpływa na wynik oznaczenia.
Nie ma potwierdzonych metod, które pozwalałyby trwale zwiększyć stężenie AMH. Wynik badania odzwierciedla naturalny potencjał jajników w danym momencie życia. Postępowanie medyczne skupia się na odpowiednim planowaniu dalszej diagnostyki lub leczenia.
Wartość AMH może być pomocna przy planowaniu procedury IVF, ponieważ pozwala lekarzowi ocenić, jak jajniki mogą reagować na stymulację hormonalną. Nie jest jednak jedynym czynnikiem branym pod uwagę przy podejmowaniu decyzji terapeutycznych.
Zaleca się, aby wynik badania AMH był omówiony z lekarzem. Jego znaczenie zależy m.in. od wieku pacjentki, objawów klinicznych oraz wyników innych badań, dlatego samodzielna interpretacja może prowadzić do błędnych wniosków.
Źródła naukowe:
B. Macura, L. Sliwa, „Parametry rezerwy jajnikowej i ich przydatność w określaniu aktualnej i przyszłej płodności kobiety.”, Przegląd Lekarski 71.12 (2014).
M. Krawczyńska, J. Słowińska-Srzędnicka, „Zastosowanie oznaczeń stężeń hormonu antymüllerowskiego (AMH) w diagnostyce chorób endokrynnych.”, Postępy Nauk Medycznych 29.12 (2016).
Autor
Artykuł przygotowany we współpracy:
