Nadżerka szyjki macicy – co to jest?
Mianem „nadżerki” określa się zarówno prawdziwy ubytek nabłonka szyjki macicy, jak i tzw. ektopię (rzekomą nadżerkę), choć są to dwa odmienne stany o innej przyczynie i mechanizmie powstawania. Prawdziwa nadżerka to rzeczywisty ubytek nabłonka wielowarstwowego płaskiego na tarczy szyjki macicy, najczęściej będący skutkiem urazu mechanicznego lub przewlekłego stanu zapalnego. Jest widoczna jako intensywnie czerwony obszar wyraźnie odgraniczony od zdrowych tkanek i występuje stosunkowo rzadko. Z kolei ektopia, nazywana też „rzekomą nadżerką” lub ektropionem szyjki macicy (cervical ectropion) polega na tym, że komórki nabłonka gruczołowego (walcowatego), które normalnie wyściełają kanał szyjki macicy, pojawiają się na jej zewnętrznej powierzchni (tarczy szyjki). Taka lokalizacja sprawia, że są one bardziej narażone na działanie czynników zewnętrznych, takich jak niskie pH pochwy, urazy mechaniczne czy obecność drobnoustrojów. Zmiana ta jest łagodna i dosyć często spotykana.
Jak wygląda nadżerka macicy?
Ektopia szyjki macicy widoczna jest podczas badania ginekologicznego jako obszar o intensywnie czerwonym lub żywoczerwonym zabarwieniu, zlokalizowany najczęściej wokół ujścia zewnętrznego szyjki macicy. Zmiana kontrastuje z otaczającym ją jasnoróżowym nabłonkiem płaskim, który stanowi prawidłowe pokrycie tarczy szyjki.
Powierzchnia ektopii:
- ma gładki lub drobnoziarnisty wygląd,
- sprawia wrażenie wilgotnej i błyszczącej,
- może być bardziej wrażliwa na dotyk i łatwiej ulegać niewielkim krwawieniom kontaktowym.
Granice ektopii bywają nieregularne, lecz wyraźnie widoczne, a wielkość zmiany jest zmienna – od niewielkiego pierścienia wokół ujścia szyjki po większy obszar obejmujący znaczną część jej powierzchni.
W kolposkopii ektopia prezentuje się jako czerwony obszar o delikatnej strukturze gruczołowej, odpowiadającej obecności nabłonka walcowatego, który fizjologicznie wyścieła kanał szyjki macicy.
Nadżerka szyjki macicy – objawy
Objawy ektopii szyjki macicy mogą być bardzo zróżnicowane – od całkowitego ich braku po dolegliwości wpływające na komfort życia kobiety. W rzadkich przypadkach mogą pojawić się np.:
- upławy,
- krwawienie po stosunku,
- krwawienia międzymiesiączkowe,
- dyspareunia,
- ból miednicy,
- nawracające zapalenie szyjki macicy.
Od czego robi się nadżerka szyjki macicy?
Ektopia związana jest z okresem zwiększonego poziomu estrogenów. Takie warunki występują u nastolatek w okresie dojrzewania, u kobiet w ciąży, a także u pań stosujących doustną antykoncepcję hormonalną. Zmianę tę obserwuje się również w wieku rozrodczym, szczególnie w fazie owulacyjnej cyklu. Stan ten może również mieć charakter wrodzony lub rozwinąć się wskutek wcześniejszych infekcji układu płciowego, zwłaszcza spowodowanych przez chlamydię. Zjawisko to może fizjologicznie występować także u noworodków płci żeńskiej na skutek ekspozycji na hormony matki w okresie okołoporodowym.
Nadżerka szyjki macicy – badania
Ektopia szyjki macicy to zmiana, która w większości przypadków przebiega bezobjawowo, dlatego zwykle rozpoznaje się ją przypadkowo, podczas badań wykonywanych z innego powodu. Ektopia szyjki macicy może zostać wykryta zarówno w czasie rutynowej kontroli ginekologicznej, kiedy lekarz ocenia wygląd szyjki macicy i ewentualne nieprawidłowości w jej strukturze, jak i podczas cytologii, kolposkopii czy biopsji. Warto zaznaczyć, że u wielu pacjentek objawy skłaniające do diagnostyki wynikają z innych schorzeń wymagających leczenia, natomiast sama ektopia jest zmianą łagodną i nie stanowi zagrożenia dla zdrowia.
Nadżerka szyjki macicy – leczenie
Choć ektopia szyjki macicy najczęściej nie wymaga żadnej interwencji, w sytuacjach, gdy powoduje uporczywe objawy takie jak nadmierna wydzielina, plamienia czy dyskomfort, lekarz może zaproponować leczenie.
– Jeżeli objawy ektopii są uciążliwe, mamy do dyspozycji różne metody leczenia, które dobieramy indywidualnie do pacjentki. W łagodniejszych przypadkach sięgamy po globulki dopochwowe z kwasem borowym. Pomagają one przywrócić kwaśne pH w pochwie, co łagodzi podrażnienia i ogranicza nadmierną wydzielinę. W przypadku konieczności usunięcia zmienionego nabłonka możemy wykonać diatermię, czyli krótki, około 30-sekundowy zabieg z użyciem wysokiej temperatury, lub krioterapię, polegającą na zamrażaniu tkanek bardzo niską temperaturą. Dostępne są też bardziej nowoczesne techniki, takie jak koagulacja mikrofalowa czy laseroterapia CO₂, które pozwalają precyzyjnie usunąć zmiany pod kontrolą kolposkopu. U części pacjentek dobre efekty dają czopki z interferonem alfa. Wzmacniają odporność i hamują nadmierne namnażanie się komórek nabłonka. Pomocne mogą być również czopki z polideoksyrybonukleotydami, które przyspieszają regenerację i zmniejszają stan zapalny. Coraz częściej stosowany jest także autologiczny preparat bogatopłytkowy (PRP), który wspomaga gojenie i skraca czas rekonwalescencji, powodując jednocześnie mniejsze krwawienie niż tradycyjna laseroterapia – wyjaśnia lek. Maria Niedźwiecka z Kliniki Bocian w Gdańsku.
Nadżerka szyjki macicy a płodność
Ektopia szyjki macicy, potocznie nazywana nadżerką, jest zmianą łagodną, która zazwyczaj nie wpływa na płodność ani przebieg ciąży. Mimo to kobieta planująca ciążę lub będąca w ciąży, u której stwierdzono tę zmianę, powinna poinformować o tym swojego lekarza prowadzącego. W okresie ciąży pod wpływem zmian hormonalnych ektopia może się powiększyć, a w rzadkich przypadkach w obrębie szyjki może dodatkowo rozwinąć się polip. Ponadto niektóre metody leczenia mogą oddziaływać na późniejszy przebieg porodu, dlatego zaleca się, aby ewentualną terapię, jeśli nie jest pilna, przeprowadzić dopiero po porodzie. Najlepiej jednak zająć się leczeniem nadżerki jeszcze przed planowanym zajściem w ciążę.
Ektopia a rak szyjki macicy
Ektopia szyjki macicy nie jest zmianą nowotworową ani przednowotworową i sama w sobie nie zwiększa ryzyka rozwoju raka szyjki macicy. Jej wygląd – czerwony, błyszczący obszar na tarczy szyjki może jednak budzić niepokój, ponieważ różni się od obrazu prawidłowej szyjki, co bywa mylnie interpretowane jako zmiana chorobowa. W przeciwieństwie do raka szyjki macicy, ektopia nie wiąże się z niekontrolowanym rozrostem komórek ani zaburzeniem ich struktury, lecz jedynie z obecnością fizjologicznego nabłonka gruczołowego w nietypowej lokalizacji. Z tego powodu kluczowe znaczenie ma regularna cytologia oraz badania przesiewowe, które pozwalają jednoznacznie odróżnić ektopię od zmian nowotworowych lub przednowotworowych.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o nadżerkę (ektopię) szyjki macicy
Ektopia szyjki macicy, potocznie określana jako nadżerka, jest zmianą łagodną i w większości przypadków nie wpływa negatywnie na płodność. Sama obecność ektopii nie zaburza owulacji ani zdolności do zajścia w ciążę. U niewielkiej części kobiet, zwłaszcza gdy zmianie towarzyszą przewlekłe stany zapalne, obfita wydzielina lub częste infekcje, może być konieczne leczenie wspomagające. Kluczowe znaczenie ma indywidualna ocena pacjentki, właściwa diagnostyka i monitorowanie objawów.
W większości przypadków – nie. Ektopia nie blokuje drogi plemników ani nie wpływa bezpośrednio na zdolność zapłodnienia. Wyjątkiem mogą być sytuacje, w których towarzyszą jej przewlekłe infekcje lub znaczne zmiany w ilości i jakości śluzu szyjkowego.
Ektopia szyjki macicy bardzo często nie wymaga żadnego leczenia, zwłaszcza jeśli nie powoduje objawów. Decyzję o terapii podejmuje się głównie wtedy, gdy zmiana powoduje dolegliwości (np. plamienia, upławy, dyskomfort) lub sprzyja nawracającym stanom zapalnym.
U części kobiet ektopia może ustąpić samoistnie, np. po zmianach hormonalnych, odstawieniu antykoncepcji hormonalnej lub po zakończeniu ciąży. Zdarza się również, że jej obraz zmienia się wraz z wiekiem.
Nadżerka (ektopia) nie jest rakiem ani stanem przednowotworowym. Choć jej wygląd może budzić niepokój, nie wiąże się z niekontrolowanym rozrostem komórek. Regularna cytologia i badania przesiewowe pozwalają jednoznacznie odróżnić ektopię od zmian nowotworowych.
Ektopia nie stanowi przeciwwskazania do zajścia w ciążę ani jej donoszenia. W czasie ciąży zmiana może się powiększyć pod wpływem hormonów, dlatego ważne jest pozostawanie pod kontrolą lekarza prowadzącego.
Źródła:
Sadullayeva , L. . (2025). CAUSES, CLINICAL SYMPTOMS, AND CLINICO-MORPHOLOGICAL SIGNIFICANCE OF CERVICAL EROSION IN WOMEN OF REPRODUCTIVE AGE. Modern Science and Research, 4(4), 1910–1919. https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/82128
Temirova, Dilnoza Olimjonovna (2024) Diagnosis of Cervical Erosion. American Journal of Bioscience and Clinical Integrity, 1 (11). pp. 84-89. ISSN 2997-7347 http://eprints.umsida.ac.id/14836/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK560709/
Autor
Artykuł przygotowany we współpracy:
